გრძელი ფრენის შემდეგ ხშირად თავს დაღლილად, “გამომშრალად” და შეშუპებულად ვგრძნობთ, თუნდაც მთელი გზა გვეძინა. ამის მიზეზი არა მხოლოდ დიდხანს ჯდომაა, არამედ თავად კაბინის გარემო: დაბალი წნევა, ძალიან მშრალი ჰაერი და ჟანგბადის ნაკლები რაოდენობა. აი, რას უშვება ფრენა სხეულს და როგორ შეამციროთ მისი გავლენა.
რა ხდება კაბინაში
თვითმფრინავი 10-12 კილომეტრზე დაფრინავს, მაგრამ კაბინაში წნევა ისეა დარეგულირებული, თითქოს 1 800-2 400 მეტრის სიმაღლეზე იყოთ, დაახლოებით როგორც მაღალმთიან კურორტზე. ამის გამო სისხლში ჟანგბადის დონე ოდნავ მცირდება. ჰაერის ტენიანობა კი 10-20%-ია, რაც უდაბნოზე მშრალია. ჯანმრთელი ადამიანისთვის ეს საშიში არ არის, მაგრამ სხეული ამას გრძნობს.
გაუწყლოება და თავის ტკივილი
მშრალ ჰაერში ორგანიზმი სუნთქვით და კანით წყალს უფრო სწრაფად კარგავს. შედეგად ჩნდება თავის ტკივილი, დაღლილობა, კონცენტრაციის სირთულე და წყურვილი. ალკოჰოლი და ბევრი ყავა ამას აძლიერებს.
რა ვქნათ: დალიეთ წყალი რეგულარულად, საათში დაახლოებით ერთი ჭიქა, და ალკოჰოლი შეზღუდეთ.
ფეხების შეშუპება და თრომბის რისკი
დიდხანს ჯდომისას ფეხებში სისხლის მიმოქცევა ნელდება და ფეხები სივდება. 4 საათზე გრძელ ფრენებზე იზრდება ღრმა ვენების თრომბოზის რისკიც, განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც ვენების პრობლემა, ჭარბი წონა, ბოლოდროინდელი ოპერაცია აქვს, ან ორსულია.
რა ვქნათ: ყოველ 1-2 საათში ადექით და გაიარეთ, სავარძელში კი ტერფები ამოძრავეთ. გრძელ რეისებზე კომპრესიული წინდები ჩაიცვით. თუ რისკის ჯგუფში ხართ, ფრენამდე ექიმს გაესაუბრეთ. აუცილებლად მიმართეთ ექიმს, თუ ფრენის შემდეგ ერთ ფეხს მტკივნეული შეშუპება აქვს ან სუნთქვა გიჭირთ.
მუცლის შებერილობა
დაბალი წნევის გამო ნაწლავებში გაზი ფართოვდება, რაც შებერილობას და დისკომფორტს იწვევს. ამას აძლიერებს გაზიანი სასმელები და გაზწარმომქმნელი საკვები. დაწვრილებით: რა არ უნდა ვჭამოთ თვითმფრინავში.
გემო და სუნი სუსტდება
მშრალი ჰაერი და დაბალი წნევა გემოს შეგრძნებას ამცირებს: კვლევების მიხედვით, ჰაერში მარილიანისა და ტკბილის აღქმა დაახლოებით მესამედით სუსტდება. ამიტომაც ავიაკომპანიები კერძებს უფრო მარილიანად და სანელებლებით ამზადებენ, ხოლო ტომატის წვენი ჰაერში ბევრს უფრო გემრიელი ეჩვენება: რატომ სვამენ თვითმფრინავში ტომატის წვენს.
ყურები და სინუსები
აფრენისა და დაშვებისას წნევის ცვლილება ყურებსა და სინუსებზე მოქმედებს: ჩნდება დაგუბება, ზოგჯერ ტკივილი. გაციებისას ეს უფრო ძლიერია. ღეჭეთ, ყლაპეთ და ნუ დაიძინებთ დაშვებისას: რატომ არ უნდა გეძინოთ აფრენისა და დაფრენისას, როგორ გავითავისუფლოთ დაგუბებული ყურები.
მშრალი თვალები, ცხვირი და კანი
მშრალი ჰაერის გამო თვალები წითლდება და იწვის, ცხვირი შრება, კანი კი იჭიმება და დაღლილი ჩანს. ეგზემისა და ფსორიაზის მქონე ადამიანებს ფრენისას ეს უფრო აწუხებთ.
რა ვქნათ: თვალის დამატენიანებელი წვეთები, ლინზების ნაცვლად სათვალე, ცხვირის მარილიანი სპრეი, დამატენიანებელი კრემი და ტუჩის ბალზამი. კანის მოვლაზე: როგორ ვიზრუნოთ კანზე თვითმფრინავში.
ძილი, განწყობა და ჯეტ-ლეგი
ხმაური, ვიწრო სავარძელი და განათება ძილს აფერხებს, ხოლო დროის სარტყლების გადაკვეთა ბიოლოგიურ საათს არღვევს. შედეგად ჩნდება დაღლილობა, ცუდი განწყობა და კონცენტრაციის პრობლემა. დაწვრილებით: ჯეტ-ლეგი: როგორ გავუმკლავდეთ, როგორ დავიძინოთ თვითმფრინავში.
კუნთები და ზურგი
დიდხანს ერთ პოზაში ჯდომა კისერს, ზურგსა და მუხლებს აწუხებს. ფრენისას რამდენჯერმე გაიწელეთ, მხრები და კისერი ამოძრავეთ, ჩასვლის შემდეგ კი გაისეირნეთ.
ვის სჭირდება ფრენამდე ექიმთან კონსულტაცია
ფრენამდე ექიმს გაესაუბრეთ, თუ გაქვთ გულის ან ფილტვების სერიოზული დაავადება, ახლახან გადაიტანეთ ოპერაცია, გაქვთ თრომბოზის რისკი, ხართ ორსულად ბოლო თვეებში (ფრენა ორსულობისას) ან ძლიერ ხართ გაციებული (ფრენა გაციების დროს). წამლები ყოველთვის ხელბარგში იქონიეთ.
მოკლე ჩამონათვალი გრძელი ფრენისთვის
- ბევრი წყალი, ნაკლები ალკოჰოლი და ყავა;
- მსუბუქი საკვები, ნაკლები მარილი;
- ყოველ 1-2 საათში ადგომა და გავლა;
- კომპრესიული წინდები გრძელ რეისებზე;
- დამატენიანებელი კრემი, თვალის წვეთები, ტუჩის ბალზამი;
- კომფორტული, ფენებიანი ტანსაცმელი: რა ჩავიცვათ თვითმფრინავში.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ ვგრძნობ თავს დაღლილად ფრენის შემდეგ?
კაბინის დაბალი წნევის, მშრალი ჰაერის, ცუდი ძილისა და დიდხანს ჯდომის გამო. დროის სარტყლის შეცვლისას ამას ჯეტ-ლეგიც ემატება.
რატომ მისივდება ფეხები თვითმფრინავში?
დიდხანს ჯდომისას სისხლის მიმოქცევა ფეხებში ნელდება და სითხე გროვდება. დაეხმარება მოძრაობა, წყალი და კომპრესიული წინდები.
საშიშია თუ არა კაბინაში ჟანგბადის ნაკლებობა?
ჯანმრთელი ადამიანისთვის არა: კაბინის წნევა მთის კურორტის სიმაღლეს შეესაბამება. გულისა და ფილტვების სერიოზული დაავადებების დროს კი ფრენამდე ექიმს მიმართეთ.
