სუპერმარკეტში პომიდვრის წვენს ცოტა ვინმე ყიდულობს, თვითმფრინავში კი სასმლის ურიკასთან ის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი შეკვეთაა. Lufthansa-ს მონაცემით, ავიაკომპანია წელიწადში თითქმის იმდენ პომიდვრის წვენს არიგებს, რამდენ ლუდსაც. ეს შემთხვევითი არ არის: სიმაღლეზე ჩვენი გემოს შეგრძნება მართლა იცვლება.
სიმაღლეზე გემო სხვანაირად იგრძნობა
10 კილომეტრის სიმაღლეზე სალონში წნევა დაახლოებით ისეთია, როგორიც 2 000-2 400 მეტრის სიმაღლის მთაში, ჰაერი კი ძალიან მშრალია, ტენიანობა 10-20%. ამ პირობებში:
- ცხვირის ლორწოვანი შრება, ეს კი სუნის შეგრძნებას ასუსტებს, რომელიც გემოს აღქმის დიდი ნაწილია;
- მარილისა და შაქრის შეგრძნება სუსტდება. გერმანიის ფრაუნჰოფერის ინსტიტუტის კვლევამ, რომელიც Lufthansa-ს დაკვეთით ჩატარდა, აჩვენა, რომ დაბალ წნევაზე მარილისა და სიტკბოს აღქმა დაახლოებით 30%-ით მცირდება.
სწორედ ამიტომ თვითმფრინავის საჭმელს ხშირად უფრო მეტ მარილს და სანელებელს უმატებენ.
რატომ იგებს პომიდვრის წვენი
იმავე კვლევაში პომიდვრის წვენის გემო მიწაზე და დაბალ წნევაზე შეადარეს. მიწაზე მრავალი ადამიანი მას “მიწის გემოს” მქონედ და მძიმედ აფასებდა, სიმაღლის პირობებში კი იგივე წვენი უფრო ხილისებურ, მომჟავო-მარილიან და სასიამოვნო სასმელად შეფასდა.
უმამის გემო და ხმაური
პომიდორი უმამით, “მეხუთე გემოთი”, მდიდარია. 2015 წელს კორნელის უნივერსიტეტის კვლევამ აჩვენა, რომ ძლიერი ხმაური, ისეთი, როგორიც თვითმფრინავის ძრავებისაა, ტკბილის შეგრძნებას ასუსტებს, უმამის კი პირიქით, აძლიერებს. ამიტომ პომიდვრის წვენი ბორტზე უფრო გემრიელი ჩანს, ხოლო ტკბილი სასმელები და დესერტები შედარებით უგემური.
ფსიქოლოგიაც მუშაობს
- “მეზობლის ეფექტი”: როცა გვერდით მჯდომი პომიდვრის წვენს უკვეთავს, ბევრი იგივეს იღებს.
- ტრადიცია: ბევრი მგზავრისთვის ის უკვე ფრენის ჩვეული რიტუალის ნაწილია, რომელსაც მიწაზე არც იხსენებენ.
- “სადილის” შეგრძნება: ცოტა მარილიანი და მაძღარი სასმელი ცარიელ კუჭს ტკბილ სასმელზე უკეთ ავსებს.
სხვა სასმელები სიმაღლეზე
- ყავა და ჩაი სიმაღლეზე ხშირად უფრო მწარე და ბრტყელი ჩანს. ასევე წყალი სიმაღლეზე დაბალ ტემპერატურაზე დუღს, ამიტომ ჩაის ფოთოლი ბოლომდე ვერ იხსნება.
- ალკოჰოლი ფრენისას უფრო ძლიერად იგრძნობა, თუმცა სისხლში მისი რაოდენობა არ იცვლება: მოქმედებს თუ არა ალკოჰოლი თვითმფრინავში უფრო ძლიერად.
- ჯანჯაფილის ლიმონათი და ტონიკი ბევრს გულისრევისას შველის: რატომ უნდა დალიოთ ტონიკი ან ჯანჯაფილი ფრენისას.
- ყინული ბორტზე ყოველთვის საუკეთესო იდეა არ არის: რატომ არ უნდა შეუკვეთოთ ყინულიანი სასმელი თვითმფრინავში.
სასარგებლო რჩევა: პომიდვრის წვენი მარილიანია, ამიტომ მასთან ერთად წყალიც დალიეთ, რომ მშრალ ჰაერში ორგანიზმი არ გააუწყლოოთ. რა ვჭამოთ ფრენისას: რა არ უნდა ვჭამოთ ფრენამდე და თვითმფრინავში.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არის პომიდვრის წვენი თვითმფრინავში უფრო გემრიელი?
დაბალ წნევაზე და მშრალ ჰაერში მარილისა და სიტკბოს შეგრძნება სუსტდება, ძრავის ხმაური კი უმამის გემოს აძლიერებს, რომლითაც პომიდორი მდიდარია. ამიტომ წვენი უფრო ხილისებური და სასიამოვნო ჩანს.
რატომ ამატებენ თვითმფრინავის საჭმელს მეტ მარილს?
რადგან სიმაღლეზე მარილისა და შაქრის აღქმა დაახლოებით 30%-ით მცირდება და მიწაზე ჩვეულებრივი გემოს მქონე საჭმელი ბორტზე უგემური მოგვეჩვენებოდა.
ჯანსაღია თუ არა პომიდვრის წვენი ფრენისას?
ის ვიტამინებით მდიდარია და კალორიებით ღარიბი, მაგრამ ხშირად ბევრ მარილს შეიცავს. მასთან ერთად წყალიც დალიეთ.
