ბორტზე ყინულიანი კოლა ან ვისკი ყინულით ბევრისთვის ფრენის რიტუალია. მაგრამ ბორტგამცილებლები, რომლებიც კვირაში ათეულობით საათს ატარებენ თვითმფრინავში, ყინულსა და ბორტზე მომზადებულ ყავას ხშირად თავად ერიდებიან. მიზეზი ავიაციის ერთ-ერთი ნაკლებად ცნობილი პრობლემაა: თვითმფრინავის წყლის ავზები.
პრობლემა: თვითმფრინავის წყლის ავზი
ყავა, ჩაი და ონკანის წყალი ბორტზე თვითმფრინავის ავზიდან მოდის, რომელიც აეროპორტებში ივსება. ეს ავზები წლების განმავლობაში ემსახურება და ყოველ აეროპორტში სხვადასხვა ხარისხის წყლით ივსება. კვლევები ამ წყალზე დამამშვიდებელი არ არის:
- აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტოს (EPA) შემოწმებებით ავიაკომპანიების წყლის ნიმუშების დაახლოებით ყოველ მერვე-მეათეში კოლიფორმული ბაქტერიები აღმოჩნდა, რაც დაბინძურების მანიშნებელია. ამის შემდეგ ავიაკომპანიებს წყლის რეგულარული ტესტირება და ავზების დეზინფექცია დაევალათ.
- 2019 წლის “ავიაკომპანიების წყლის კვლევამ” (ნიუ-იორკის ჰანტერის კოლეჯი) აშშ-ის დიდი ავიაკომპანიების წყალი 5-ბალიანი სკალით შეაფასა და უმეტესობას 3-ზე დაბალი ქულა მისცა, ანუ “სასმელად არარეკომენდებული”.
- ავზების გასუფთავება ევროპაშიც რეგულირდება, მაგრამ სიხშირე ავიაკომპანიების მიხედვით განსხვავდება, ძველ თვითმფრინავებში კი ავზი და მილები მეტად ბინძურდება.
ამიტომ ბორტგამცილებლების უმეტესობის პირადი წესია: ავზის წყალი არ დალიო.

ყინული: საიდან მოდის სინამდვილეში
აქ მითი და რეალობა ოდნავ განსხვავდება. ყინული ბორტზე ჩვეულებრივ არა თვითმფრინავის ავზის წყლისგან მზადდება, არამედ კეტერინგის კომპანიისგან მოდის შეფუთული პარკებით, ანუ თავისთავად სუფთა წყლისგან არის. პრობლემა სხვაგანაა:
- ხელით დამუშავება. ყინულს ხშირად ჩამჩით ან ხელთათმანით იღებენ გალიიდან, რომელიც ფრენის განმავლობაში ღიაა და ასობით ჭიქასთან კონტაქტშია.
- გამდნარი წყალი ურიკაზე სხვა ზედაპირებს ხვდება, ურიკა კი იმავე იატაკსა და საპირფარეშოს სიახლოვეს მოძრაობს.
- ზოგიერთ რეისზე, განსაკუთრებით ძველ თვითმფრინავებზე ან პატარა ავიაკომპანიებში, ყინული ბორტზევე ავზის წყლისგან მზადდება, და აქ ავზის პრობლემა პირდაპირ ჭიქაში ხვდება.
რისკი ჯანმრთელი ზრდასრულისთვის მცირეა, მაგრამ ფრენის შემდეგ კუჭის აშლილობის ერთ-ერთი მიზეზი სწორედ ეს შეიძლება იყოს, განსაკუთრებით მგრძნობიარე კუჭის, ბავშვების, ორსულებისა და დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე მგზავრებისთვის.
ყავა და ჩაი: უფრო დიდი კითხვა
თუ რაიმეს ერიდებიან ბორტგამცილებლები, ეს ყავა და ჩაია, არა ყინული: ორივე ავზის წყლით მზადდება, ბორტის ყავის აპარატი კი წყალს ხშირად 100 გრადუსამდე არ აცხელებს, რაც ბაქტერიების სრულად მოსაკლავად საჭიროა. ამას ემატება ყავის აპარატების გაწმენდის სიხშირე, რომელიც ფრენებს შორის შეზღუდულ დროში ყოველთვის არ ხერხდება. ზოგი ავიაკომპანია ბოთლის წყლით ამზადებს ყავას, და ეს ბორტგამცილებელს პირდაპირ შეგიძლიათ ჰკითხოთ.

რა დავლიოთ ბორტზე
- ბოთლის წყალი: ყველაზე უსაფრთხო არჩევანი და ფრენისას ყველაზე საჭირო სასმელი, საათში ერთი ჭიქა. ბორტგამცილებელს დაუხსნელი ბოთლი ან ქილა სთხოვეთ.
- ქილის და ბოთლის სასმელები ყინულის გარეშე: წვენი, გაზიანი წყალი, პომიდვრის წვენი ან ჯინჯერ ელი.
- ყინულის გარეშე სჯობს ისედაც: სალონში ჰაერი მშრალია და ცივი სასმელი ყელსა და ცხვირს კიდევ უფრო აშრობს, ისედაც ცივ ქილას კი ყინული არ სჭირდება.
- საკუთარი ბოთლი ცარიელი გაატარეთ უსაფრთხოების შემოწმებაზე და აეროპორტის ონკანთან შეავსეთ, სადაც წყალი ქალაქის ქსელიდანაა.
- ჩაი ან ყავა გინდათ? აეროპორტში დალიეთ ფრენამდე ან ჩასვლის შემდეგ. გრძელ ფრენაზე კი ბორტგამცილებელს ჰკითხეთ, ბოთლის წყლით მზადდება თუ არა.
ალკოჰოლი ცალკე თემაა: მოქმედებს თუ არა ალკოჰოლი თვითმფრინავში უფრო ძლიერად. რა ვჭამოთ და რა არა: საკვები, რომელიც თვითმფრინავში არ უნდა მიირთვათ.
სად არის კიდევ ბაქტერია ბორტზე
ყინულსა და წყალზე მეტად ზედაპირები უნდა გაწუხებდეთ: გადმოსაწევი მაგიდა, სავარძლის ჯიბე, ღვედის ბალთა და საპირფარეშოს ონკანი კვლევებში ყველაზე ბინძური ადგილებია. სადეზინფექციო ხელსახოცი ჩაჯდომისას ყინულზე უარის თქმაზე მეტს ზოგავს: თვითმფრინავის 5 ყველაზე ბინძური ადგილი და როგორ არ გავხდეთ ავად მოგზაურობის დროს. აეროპორტის საჭმელზეც ღირს ფიქრი: რა საკვებს მოვერიდოთ აეროპორტში.
ხშირად დასმული კითხვები
უსაფრთხოა თუ არა ყინული თვითმფრინავში?
უმეტეს დიდ ავიაკომპანიაში ყინული კეტერინგიდან მოდის და თავისთავად სუფთაა, რისკი ხელით დამუშავებასა და ზოგ რეისზე ბორტის ავზის წყლისგან დამზადებაშია. მგრძნობიარე კუჭის შემთხვევაში ყინულის გარეშე ჯობს.
შეიძლება თუ არა თვითმფრინავში ონკანის წყლის დალევა?
არ არის რეკომენდებული. კვლევებით, თვითმფრინავების წყლის ავზებში ბაქტერიები პერიოდულად აღმოჩნდება, ამიტომ ბოთლის წყალი ჯობს, კბილების გასახეხადაც კი.
რატომ არ სვამენ ბორტგამცილებლები ბორტზე ყავას?
რადგან ყავა და ჩაი ავზის წყლით მზადდება, აპარატი კი წყალს ხშირად დუღილამდე არ აცხელებს. ბევრი მათგანი მხოლოდ ბოთლის და ქილის სასმელს სვამს.