აეროპორტიდან უკვე რამდენიმე საათია წამოხვედით, ყურები კი ისევ გაჭედილი გაქვთ? ხმები ყრუდ გესმით, საკუთარი ხმა თავში გიგუგუნებთ, ზოგჯერ კი ყური გტკივათ კიდეც. ეს ძალიან ხშირი პრობლემაა და, საბედნიეროდ, უმეტესად რამდენიმე მარტივი ხერხით სწრაფად გვარდება.
ქვემოთ მოგიყვებით, რატომ გეჭედებათ ყურები ფრენისას, როგორ გაიხსნათ ისინი ფრენის შემდეგ და რა გააკეთოთ, რომ შემდეგ ჯერზე ეს საერთოდ არ განმეორდეს.
რატომ გეჭედებათ ყურები ფრენისას
შუა ყური ცხვირ-ხახასთან ვიწრო არხით, ევსტაქის მილით არის დაკავშირებული. ჩვეულებრივ, ეს მილი ყლაპვისას ან მთქნარებისას იხსნება და ყურში წნევას გარე წნევას უთანაბრებს.
თვითმფრინავის აფრენისას და, განსაკუთრებით, დაშვებისას სალონში წნევა სწრაფად იცვლება. თუ ევსტაქის მილი ვერ ასწრებს გახსნას, ყურის აპკის ორივე მხარეს წნევა განსხვავებული რჩება. აპკი იჭიმება და ჩნდება გაჭედვის შეგრძნება, ზოგჯერ ტკივილიც. ექიმები ამას “აეროტიტს” ან ყურის ბაროტრავმას უწოდებენ.
რისკი მეტია, თუ:
- გაციებული ხართ, გაქვთ სურდო, ალერგია ან სინუსიტი;
- დაშვებისას გეძინათ და არ ყლაპავდით;
- მოგზაურობთ მცირეწლოვან ბავშვთან, რადგან ბავშვებს ევსტაქის მილი უფრო ვიწრო აქვთ.
როგორ გავიხსნათ ყურები ფრენის შემდეგ
ამ ხერხების უმეტესობა ფრენის დროსაც მუშაობს. დაიწყეთ ყველაზე მარტივით და, თუ არ გიშველათ, შემდეგზე გადადით.
1. ყლაპეთ, იმთქნარეთ და დაღეჭეთ
ყველაზე მარტივი გზა ევსტაქის მილის “გასაღებად” ყბის მოძრაობაა. რამდენჯერმე ზედიზედ გადაყლაპეთ, დალიეთ წყალი პატარა ყლუპებით, დაღეჭეთ საღეჭი რეზინი ან მოწუწნეთ კანფეტი. ფართო, ნამდვილი მთქნარება კიდევ უფრო ეფექტურია.
2. ვალსალვას მანევრი
დახუჭეთ პირი, თითებით მსუბუქად მოიჭირეთ ცხვირის ნესტოები და ფრთხილად სცადეთ ცხვირიდან ამოსუნთქვა, თითქოს ბუშტს ბერავთ. როცა წნევა გათანაბრდება, ყურში პატარა “ტკაცანს” იგრძნობთ.
მთავარია, ძალით არ შებეროთ. ძლიერმა მცდელობამ შეიძლება ყური დააზიანოს. ჯობს, რამდენჯერმე სცადოთ ნაზად.
3. ტოინბის მანევრი
მოიჭირეთ ცხვირი და ამავდროულად ერთი-ორი ყლუპი წყალი გადაყლაპეთ. ყლაპვისას ყელის კუნთები ევსტაქის მილს ხსნის, დახურული ცხვირი კი წნევის გათანაბრებას ეხმარება. ეს ხერხი კარგია მათთვის, ვისაც ვალსალვა არ გამოსდის.
4. თბილი კომპრესი
დაასველეთ პატარა პირსახოცი თბილი (არა ცხელი) წყლით, კარგად გაწურეთ და 5-10 წუთით დაიდეთ ყურზე. სითბო ამშვიდებს ტკივილს და ეხმარება ცხვირ-ხახის შეშუპების შემცირებას. ფრენის დროს ბორტგამცილებელს თბილ წყალში დასველებული ხელსახოცი შეგიძლიათ სთხოვოთ.
5. ორთქლის ინჰალაცია
ჩაასხით ცხელი წყალი დიდ ჯამში, დაიხარეთ ზემოთ, თავზე პირსახოცი გადაიფარეთ და 5-10 წუთით ღრმად ისუნთქეთ ორთქლი. ორთქლი ცხვირსა და ევსტაქის მილში ლორწოს ათხელებს. იგივე ეფექტი აქვს ცხელ შხაპს ან 10 წუთს აბაზანაში, სადაც ცხელი წყლის ორთქლია.
6. ცხვირის სპრეი, თუ გაციებული ხართ
თუ ყურების გაჭედვა სურდოს ან ალერგიის ფონზე მოხდა, ცხვირის სისხლძარღვების შემავიწროებელი სპრეი ან მარილიანი ხსნარი შეშუპებას ამცირებს და ყურის გახსნასაც უწყობს ხელს. ასეთ სპრეის გამოყენებამდე ფარმაცევტს ან ექიმს გაესაუბრეთ და ზედიზედ რამდენიმე დღეზე მეტხანს ნუ გამოიყენებთ.
7. დაწექით სწორად
დაწექით გვერდზე ისე, რომ გაჭედილი ყური ზემოთ იყოს, და რამდენჯერმე გადაყლაპეთ. ზოგს ეხმარება ასევე თავის ნელი მოძრაობა და ყბის წინ-უკან ნაზად გამოწევა.
რა არ უნდა გააკეთოთ
- ნუ ჩაიყოფთ ყურში ბამბის ჩხირს. ის წნევას ვერ გაათანაბრებს, ცვილს კი უფრო ღრმად შეტენის.
- ნუ ჩაიწვეთებთ ყურში ზეთს, წყალბადის ზეჟანგს ან სხვა წვეთებს ექიმის რჩევის გარეშე. ფრენით გამოწვეული გაჭედვის მიზეზი წნევაა და არა ცვილი, ხოლო თუ ყურის აპკი დაზიანებულია, წვეთებმა შეიძლება ზიანი მოგაყენოთ.
- ნუ შებერავთ ძალით. ძლიერი ვალსალვა ზოგჯერ უფრო მეტ ზიანს აყენებს, ვიდრე თავად წნევის ცვლილება.
როგორ ავიცილოთ თავიდან ყურების გაჭედვა ფრენისას
- ნუ დაიძინებთ დაშვებისას. როცა ეკიპაჟი დაშვების დაწყებას გამოაცხადებს, გაიღვიძეთ და დაიწყეთ ყლაპვა ან ღეჭვა. ძილში ადამიანი იშვიათად ყლაპავს და ყური ვერ ასწრებს წნევის გათანაბრებას. დაწვრილებით: რატომ არ უნდა გეძინოთ აფრენისა და დაფრენის დროს.
- გამოიყენეთ სპეციალური საყურე საცობები. აფთიაქებსა და აეროპორტებში იყიდება ფრენისთვის განკუთვნილი საცობები, რომლებიც წნევის ცვლილებას ანელებს.
- დალიეთ საკმარისი წყალი. სალონში ჰაერი მშრალია და დალევა ყლაპვასაც გაიძულებთ.
- თუ ძლიერ გაციებული ხართ, დაფიქრდით ფრენის გადადებაზე. თუ ეს შეუძლებელია, ექიმს ჰკითხეთ, როგორ მოემზადოთ. ჩვენს სტატიაში შეგიძლიათ წაიკითხოთ, როგორ იფრინოთ გაციების დროს.
- ბავშვებს აფრენისა და დაშვებისას მიეცით საწოვარა, ძუძუ ან ბოთლი, უფროს ბავშვებს კი წყალი ან ლოლიპოპი. მეტი რჩევა: ფრენა ბავშვებთან ერთად.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს
უმეტეს შემთხვევაში დაგუბებული ყური რამდენიმე საათში ან ერთ-ორ დღეში თავისით გადის. ექიმს, სასურველია ოტორინოლარინგოლოგს (ლორ-ს) მიმართეთ, თუ:
- გაჭედვა ან სმენის დაქვეითება 2-3 დღეზე მეტხანს გრძელდება;
- ძლიერი ტკივილი გაქვთ;
- ყურიდან სისხლი ან სითხე გამოდის;
- გაქვთ თავბრუსხვევა, ცხელება ან ყურში გამუდმებით ზუის.
ეს შეიძლება იყოს ანთების ან ყურის აპკის დაზიანების ნიშანი და მკურნალობას საჭიროებს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანს გრძელდება დაგუბებული ყური ფრენის შემდეგ?
ჩვეულებრივ, რამდენიმე წუთიდან რამდენიმე საათამდე. თუ გაციებული იყავით, შეიძლება ერთი-ორი დღეც გაგრძელდეს. ამაზე მეტ ხანს თუ არ გაივლის, ექიმს მიმართეთ.
რატომ მეჭედება მხოლოდ ერთი ყური?
ხშირად ერთ მხარეს ევსტაქის მილი უფრო ვიწროა ან უფრო შეშუპებულია, მაგალითად, სურდოს დროს. ამიტომ წნევა ერთ ყურში უფრო ადვილად თანაბრდება, ვიდრე მეორეში.
აფრენისას რატომ არ მეჭედება ყურები ისე, როგორც დაშვებისას?
აფრენისას ყურში ჰაერი ფართოვდება და ევსტაქის მილი მას თავისით უშვებს. დაშვებისას კი ჰაერი ყურში უნდა შევიდეს, მილი კი ამ დროს უფრო ძნელად იხსნება. ამიტომ ყველა ხერხი განსაკუთრებით დაშვებისას გამოიყენეთ.
