ხმამაღალი “შშშუუხ” და ყველაფერი წამში ქრება. თვითმფრინავის ტუალეტი ერთ-ერთი იმ რამეთაგანია, რომელსაც ყველა იყენებს, მაგრამ ცოტამ თუ იცის, როგორ მუშაობს. ამ სტატიაში მოგიყვებით, რა ხდება ჩარეცხვის ღილაკზე დაჭერისას, რატომ ხდება საპირფარეშოები სულ უფრო პატარა და როდის ჯობს მისი გამოყენება ფრენის დროს, რომ რიგში არ იდგეთ.
როგორ მუშაობდა თვითმფრინავის ტუალეტი ადრე
ავიაციის პირველ ათწლეულებში საპირფარეშოები ძალიან მარტივი იყო: ზოგჯერ უბრალოდ ვედრო ან ქილა. მოგვიანებით გაჩნდა ტუალეტები ლურჯი სადეზინფექციო სითხით, რომელიც ნარჩენებს რეცხავდა და სუნს ფარავდა. ასეთ სისტემას დიდი რაოდენობით სითხე სჭირდებოდა, რაც თვითმფრინავს ამძიმებდა და მეტ საწვავს ახარჯვინებდა. ზოგჯერ ავზი ჟონავდა კიდეც და გაყინული “ლურჯი ყინული” ჰაერიდან ეცემოდა.
ჭორი, რომ თვითმფრინავი ნარჩენებს ფრენისას ჰაერში ყრის, სიმართლეს არ შეესაბამება. თანამედროვე თვითმფრინავები ამას არასდროს აკეთებენ.
როგორ მუშაობს თანამედროვე ვაკუუმური ტუალეტი
თანამედროვე ვაკუუმური ტუალეტი 1970-იან წლებში ამერიკელმა ინჟინერმა ჯეიმს კემპერმა გამოიგონა, კომერციულ თვითმფრინავებში კი 1980-იანი წლებიდან გავრცელდა. ის ასე მუშაობს:
- ღილაკზე დაჭერისას თასში მცირე რაოდენობის წყალი ან სადეზინფექციო სითხე ჩაედინება.
- თასის ძირში სარქველი იხსნება და ძლიერი ვაკუუმი ყველაფერს ერთ წამში მილში ისრუტავს. სწორედ ეს იწვევს ხმამაღალ ხმას.
- ნარჩენები მილით თვითმფრინავის უკანა ნაწილში, დახურულ ავზში გადადის.
ვაკუუმს ფრენისას თავად წნევის სხვაობა ქმნის: სალონში წნევა გარე წნევაზე ბევრად მაღალია. მიწაზე და დაბალ სიმაღლეზე კი ამას სპეციალური ტუმბო აკეთებს. ასეთ ტუალეტს ძალიან ცოტა წყალი სჭირდება, რაც თვითმფრინავის წონას და საწვავის ხარჯს ამცირებს.
ტუალეტის თასი სპეციალური, არაწებოვანი საფარით არის დაფარული, რომ ყველაფერი სწრაფად და სუფთად ჩავიდეს.
სად მიდის ნარჩენები
ნარჩენები მთელი ფრენის განმავლობაში ავზში ინახება. დაშვების შემდეგ, როცა მგზავრები უკვე გადიან, თვითმფრინავს სპეციალური სერვისის მანქანა მიადგება. ის ავზს მილით აცარიელებს, ასუფთავებს და ახალ სადეზინფექციო სითხეს ასხამს. შემდეგ ეს ნარჩენები აეროპორტის საკანალიზაციო სისტემაში იღვრება.
რატომ პატარავდება საპირფარეშოები
თუ ხშირად დაფრინავთ, ალბათ შეგიმჩნევიათ, რომ ახალ თვითმფრინავებში საპირფარეშოები სულ უფრო ვიწროა. ეს არ გეჩვენებათ. მიზეზი მარტივია: საპირფარეშო ბილეთს არ ყიდის, სავარძელი კი ყიდის.
- ყოველი სანტიმეტრი ფასობს. რამდენიმე სანტიმეტრით პატარა საპირფარეშო ზოგჯერ ერთი რიგის დამატების საშუალებას იძლევა.
- ახალი განლაგება. მაგალითად, Airbus-ის A320-ის ზოგ ვერსიაში ორი საპირფარეშო უკანა სამზარეულოს ადგილას არის გადატანილი. ასე სალონში დამატებით 6-მდე სავარძელი ეტევა.
- ნაკლები საპირფარეშო. ერთ საპირფარეშოზე ხშირად 50-70 მგზავრი მოდის, ბიუჯეტურ ავიაკომპანიებში კი შეიძლება მეტიც.
პრემიუმ კლასებში სიტუაცია სხვაგვარია. ზოგ ავიაკომპანიაში პირველი კლასის მგზავრებს დიდი საპირფარეშო ფანჯრით აქვთ, Emirates-ის A380-ზე კი პირველ კლასში შხაპიც კია.
როდის ჯობს საპირფარეშოს გამოყენება ფრენისას
ბორტგამცილებლები რამდენიმე მარტივ რჩევას იძლევიან:
- სანამ ჩაჯდებით. საუკეთესო საპირფარეშო აეროპორტშია: ის დიდია, სუფთაა და რიგიც ნაკლებია. ჩასხდომამდე აუცილებლად შეიარეთ.
- კვების სერვისის დასრულების შემდეგ. როცა ბორტგამცილებლები ურიკებს და ნარჩენებს გაიტანენ, გასასვლელი თავისუფალია. ურიკის გავლისას თუ ადექით, შეიძლება საპირფარეშოსთან ან სავარძელთან დიდხანს გაიჭედოთ.
- სანამ დაშვებას გამოაცხადებენ. განცხადების შემდეგ ყველა ერთად მირბის საპირფარეშოსკენ, მერე კი ღვედის ნიშანი ინთება. ამიტომ ჯობს, ამ მომენტს ოდნავ ადრე “დაასწროთ”.
- ღამის რეისზე, როცა სხვებს სძინავთ. რიგი თითქმის არ არის.
მოერიდეთ საპირფარეშოში წასვლას, როცა ღვედის ნიშანი ანთია, ტურბულენტობის დროს. ასეთ დროს ეკიპაჟი ხშირად გთხოვთ, სავარძელში დარჩეთ. თუ ფანჯარასთან ზიხართ და ხშირად გიწევთ ადგომა, ბილეთის ყიდვისას გასასვლელთან ადგილი აირჩიეთ.
ეტიკეტი თვითმფრინავის საპირფარეშოში
- დიდხანს ნუ დაიკავებთ: გარეთ რიგია.
- ხელების დაბანის შემდეგ ხელსახოცით პირსაბანი გაწმინდეთ.
- არაფერი ჩააგდოთ უნიტაზში, გარდა ტუალეტის ქაღალდისა: სისტემა ადვილად იჭედება.
- არასოდეს მოწიოთ, მათ შორის ელექტრონული სიგარეტიც: კვამლის დეტექტორი ამას დაუყოვნებლივ შეამჩნევს, ჯარიმა კი ძალიან დიდია.
ფრენის ეტიკეტის სხვა წესებზე წაიკითხეთ: თვითმფრინავის ეტიკეტი: 10 წესი ფრენის დროს. ხოლო თუ გაინტერესებთ, რას ნიშნავს ხმები, რომლებიც ფრენისას გესმით, ნახეთ: 6 ხმა, რომელიც თვითმფრინავში გესმით.
ხშირად დასმული კითხვები
თვითმფრინავი ნარჩენებს ჰაერში ყრის?
არა. ნარჩენები დახურულ ავზში ინახება და მხოლოდ მიწაზე, დაშვების შემდეგ, სპეციალური მანქანით იცლება.
რატომ არის თვითმფრინავის ტუალეტის ჩარეცხვა ასეთი ხმამაღალი?
ამის მიზეზი ვაკუუმია: სარქველის გახსნისას ჰაერი და ნარჩენები ძალიან მაღალი სიჩქარით გადის მილში, რაც ძლიერ ხმას იწვევს.
რამდენი საპირფარეშოა თვითმფრინავში?
ეს თვითმფრინავის ზომაზეა დამოკიდებული. Airbus A320-სა და Boeing 737-ში, როგორც წესი, 2-3 საპირფარეშოა, დიდ ორგასასვლელიან თვითმფრინავებში კი 10 და მეტი.
