თვითმფრინავი უცებ ჯანჯღარს იწყებს, ქამრის ნიშანი ინთება და ჭიქაში ყავა ირხევა. ბევრი მგზავრისთვის ეს ფრენის ყველაზე უსიამოვნო მომენტია. კარგი ამბავი ის არის, რომ ტურბულენტობა, მართალია, უსიამოვნოა, მაგრამ თანამედროვე თვითმფრინავისთვის ჩვეულებრივი ამბავია. პილოტები მას ყოველდღიურად ხვდებიან და ამაზე ისევე ფიქრობენ, როგორც მძღოლი უსწორმასწორო გზაზე. მოდი, გავარკვიოთ, რა ხდება სინამდვილეში.
რა არის ტურბულენტობა
ჰაერი არ არის მშვიდი და ერთგვაროვანი. ის მუდმივად მოძრაობს, ისევე როგორც წყალი მდინარეში. ტურბულენტობა ჰაერის არათანაბარი მოძრაობაა, რომელიც თვითმფრინავს ბიძგებს აძლევს. წარმოიდგინე ნავი, რომელიც ტალღებზე მიცურავს: ის ირხევა, მაგრამ არ იძირება. თვითმფრინავიც ასეა: ის ჰაერის „ტალღებზე“ ირხევა, მაგრამ ჰაერი მას მაინც მყარად იჭერს და ფრენა ჩვეულებრივ გრძელდება.
რა იწვევს მას
- ღრუბლები და ქარიშხალი. ჭექა-ქუხილის ღრუბლებში ჰაერი ძლიერად მოძრაობს მაღლა და დაბლა, ამიტომ პილოტები მათ გვერდს უვლიან.
- მთები. როცა ქარი მთებს ეჯახება, ჰაერში ტალღები წარმოიქმნება. კავკასიონზე გადაფრენისას ეს ზოგჯერ შეიძლება იგრძნო.
- ჰაერის ძლიერი ნაკადები. დიდ სიმაღლეზე სწრაფი ქარის ნაკადებია, რომელთა კიდეებთანაც ჰაერი არათანაბრად მოძრაობს.
- სითბო. ცხელ დღეს მიწიდან თბილი ჰაერი მაღლა ადის, ამიტომ აფრენისა და დაფრენისას, დაბალ სიმაღლეზე, შეიძლება შეგანჯღრიოს.
- მოწმენდილი ცის ტურბულენტობა. ზოგჯერ ბიძგები ღრუბლების გარეშეც ჩნდება და ამიტომ წინასწარ არ ჩანს.
რატომ არ არის საშიში თვითმფრინავისთვის
სამგზავრო თვითმფრინავები ისეა დაპროექტებული და გამოცდილი, რომ ბევრად უფრო ძლიერ დატვირთვას გაუძლონ, ვიდრე ჩვეულებრივ ტურბულენტობაში ხვდება. ფრთები მოქნილია და ბიძგს ნაწილობრივ შთანთქავს, ამიტომ ფანჯრიდან დანახული მათი რხევა სრულიად ნორმალურია. ხშირად თვითმფრინავი ბევრად ნაკლებად ეცემა და ადის, ვიდრე სალონიდან გვეჩვენება: სავარძელში მჯდომს მცირე მოძრაობაც დიდი ვარდნა ჰგონია. გარდა ამისა, თვითმფრინავები რეგულარულ ტექნიკურ შემოწმებას გადიან, ძლიერი ტურბულენტობის შემდეგ კი ეკიპაჟი ამის შესახებ ტექნიკოსებს ატყობინებს და თვითმფრინავს დამატებით ამოწმებენ, სანამ ის შემდეგ რეისზე გაფრინდება.
ტურბულენტობის სიძლიერე
პილოტები ტურბულენტობას სიძლიერის მიხედვით აფასებენ. ყველაზე ხშირად მსუბუქ ტურბულენტობას ხვდები: სასმელი ჭიქაში ოდნავ ირხევა, სავარძელი კი ცოტა გიბიძგებს. ზომიერი ტურბულენტობისას სიარული რთულდება და ბორტგამცილებლებიც სხდებიან. ძლიერი ტურბულენტობა იშვიათია და პილოტები მის თავიდან აცილებას ყველანაირად ცდილობენ.
თუ პილოტმა ბორტგამცილებლებს დაჯდომა სთხოვა, ეს იმას ნიშნავს, რომ სალონში სიარული ამ დროს არ არის კომფორტული და უსაფრთხო, და არა იმას, რომ თვითმფრინავს რამე ემუქრება. ასეთ დროს მომსახურება დროებით ჩერდება და ეტლები უკან ბრუნდება.
როდის არის ტურბულენტობა უფრო ხშირი
ზაფხულში, დღის მეორე ნახევარში, როცა მიწა ძლიერ ცხელდება, ღრუბლები და ჭექა-ქუხილი უფრო ხშირია. ქარიან დღეებში აფრენა და დაფრენა შეიძლება უფრო მეტად ჯანჯღარით ჩაიაროს. მთებზე, მათ შორის კავკასიონსა და ალპებზე გადაფრენისას, ქარიან ამინდში რხევა უფრო მოსალოდნელია. ამიტომ დილის რეისი შეიძლება უფრო მშვიდი აღმოჩნდეს, თუმცა გარანტია, რა თქმა უნდა, არ არსებობს.
რას აკეთებენ პილოტები
პილოტები ტურბულენტობის გამო არ ნერვიულობენ, მაგრამ ცდილობენ, მგზავრებს კომფორტული ფრენა ჰქონდეთ. ფრენამდე ისინი ამინდის პროგნოზს სწავლობენ, ფრენისას კი ამინდის რადარს იყენებენ და სხვა თვითმფრინავების პილოტებისგან და დისპეტჩერებისგან იღებენ ინფორმაციას, სად არის ტურბულენტობა. საჭიროების შემთხვევაში ისინი სიმაღლეს ან მარშრუტს ცვლიან. ქამრის ნიშნის ჩართვა უსაფრთხოების ჩვეულებრივი ზომაა და იმას არ ნიშნავს, რომ რამე ცუდი ხდება.
მთავარი წესი: ქამარი შეკრული გქონდეს
ტურბულენტობისას ადამიანები, როგორც წესი, იმიტომ ზიანდებიან, რომ ქამარი შეკრული არ აქვთ ან ფეხზე დგანან. თვითმფრინავს თავად არაფერი ემართება, მაგრამ მოულოდნელმა ბიძგმა შეიძლება მგზავრი სავარძლიდან ასწიოს. ამიტომ ქამარი მთელი ფრენის განმავლობაში, როცა ზიხარ, მსუბუქად შეკრული გქონდეს, მაშინაც კი, როცა ნიშანი გამორთულია. ზედა თაროზე ნივთები კარგად მოათავსე, ცხელი სასმელი კი ფრთხილად დაიჭირე. თუ ტუალეტში ხარ და ქამრის ნიშანი აინთო, ჩაეჭიდე სახელურს და შეძლებისდაგვარად მალე დაბრუნდი ადგილზე.
როგორ დავმშვიდდეთ
- აირჩიე ადგილი ფრთებთან ახლოს. აქ რხევა ნაკლებად იგრძნობა, ვიდრე თვითმფრინავის უკანა ნაწილში.
- ნელა და ღრმად ისუნთქე: ჩასუნთქვისას ოთხამდე დათვალე, ამოსუნთქვისას ექვსამდე.
- უყურე ბორტგამცილებლებს. ისინი ყოველდღე დაფრინავენ და მათი სიმშვიდე კარგი ნიშანია.
- ყურადღება სხვა რამეზე გადაიტანე: ფილმზე, მუსიკაზე, წიგნზე ან საუბარზე გვერდით მჯდომთან.
- გახსოვდეს, რომ ტურბულენტობა დროებითია და ხშირად რამდენიმე წუთში მთავრდება.
- ჭარბ ყავას და ალკოჰოლს მოერიდე, ისინი შფოთვას აძლიერებს.
რჩევა: თუ ფრენის ძლიერი შიში გაქვს, არსებობს სპეციალური კურსები და აპლიკაციები, რომლებიც ამ შიშის დაძლევაში გეხმარება. ზოგ მათგანს პილოტები და ფსიქოლოგები ქმნიან.
ბავშვები და ტურბულენტობა
ბევრი ბავშვი ტურბულენტობას მშვიდად იტანს, განსაკუთრებით თუ მშობელიც მშვიდადაა. მოუყევი, რომ ეს ისეთივეა, როგორც მანქანით მგზავრობა ორმოიან გზაზე, და აქციე თამაშად. ჩვილი ტურბულენტობისას მჭიდროდ გეჭიროს, უფროს ბავშვს კი ქამარი შეკრული ჰქონდეს.
ტურბულენტობა ჰაერში ისეთივე ჩვეულებრივია, როგორც ორმოები გზაზე. მანქანა ორმოში ჩავარდნისას ჯანჯღარს იწყებს, მაგრამ არავის ეშინია, რომ ის დაიშლება. თვითმფრინავიც ასეა: ის სწორედ ასეთი პირობებისთვის არის შექმნილი.
ხშირი კითხვები
შეიძლება ტურბულენტობამ თვითმფრინავი ჩამოაგდოს?
თანამედროვე სამგზავრო თვითმფრინავები ტურბულენტობისთვის არის დაპროექტებული და მას უძლებს. მთავარი რისკი მგზავრებისთვისაა, რომლებსაც ქამარი შეკრული არ აქვთ.
სად ჯობია დაჯდომა, რომ ტურბულენტობა ნაკლებად ვიგრძნო?
ფრთებთან ახლოს, თვითმფრინავის შუა ნაწილში. რხევა ყველაზე მეტად უკანა რიგებში იგრძნობა.
რატომ არის ტურბულენტობა ზოგჯერ მოწმენდილ ცაზეც?
ჰაერის ძლიერი ნაკადები და მთებზე წარმოქმნილი ტალღები ღრუბლების გარეშეც არსებობს. ამიტომ ბიძგები ზოგჯერ მოწმენდილ ამინდშიც იგრძნობა.
