რეისი გადაიდო ან გაუქმდა: რა უფლებები გაქვს

მინორის მეჩეთი, ტაშკენტი — ფოტო: Wikimedia Commons

ყველა მოგზაურს ერთხელ მაინც შეხვედრია: დაფაზე წერია „გადაიდო“ ან, უარესი, „გაუქმდა“. ასეთ დროს ბევრმა არ იცის, რისი მოთხოვნა შეუძლია. ევროკავშირში მგზავრების უფლებებს სპეციალური დოკუმენტი, რეგულაცია 261/2004 იცავს, რომელსაც ხშირად უბრალოდ EU261-ს უწოდებენ. ეს წესი ქართველ მოგზაურებსაც ეხება, მაგრამ ყველა ფრენაზე არა.

ქვემოთ მოცემული ინფორმაცია ზოგადია და იურიდიულ კონსულტაციას არ ცვლის. ბევრი რამ კონკრეტულ შემთხვევაზეა დამოკიდებული, ამიტომ ყოველთვის წაიკითხე ავიაკომპანიის პირობები და საჭიროების შემთხვევაში სპეციალისტს მიმართე.

რომელ ფრენებზე მოქმედებს EU261

ზოგადად, წესი ორ შემთხვევაში მოქმედებს:

როცა ევროკავშირის აეროპორტიდან მიფრინავ, ავიაკომპანიის მიუხედავად. მაგალითად, როცა ევროპის რომელიმე ქალაქიდან საქართველოში ბრუნდები.
როცა ევროკავშირის გარედან, მაგალითად საქართველოდან, ევროკავშირის აეროპორტში მიფრინავ ევროკავშირში რეგისტრირებული ავიაკომპანიით.

ეს ნიშნავს, რომ საქართველოდან ევროპაში ევროპული ავიაკომპანიით ფრენა, როგორც წესი, ამ წესის ქვეშ ხვდება. თუ საქართველოდან ევროპაში არაევროპული ავიაკომპანიით მიფრინავ, EU261 ამ მიმართულებაზე შეიძლება არ მოქმედებდეს, თუმცა უკან, ევროპიდან დაბრუნებისას, უკვე მოქმედებს. მსგავსი წესები აქვთ ისლანდიას, ნორვეგიასა და შვეიცარიას, დიდ ბრიტანეთს კი საკუთარი, ძალიან ახლო წესი აქვს. სხვა შემთხვევებში მოქმედებს ავიაკომპანიის პირობები და იმ ქვეყნის კანონი, საიდანაც მიფრინავ.

რეისი გადაიდო: რა გეკუთვნის

თუ რეისი საკმაოდ დიდხანს გადაიდო, ავიაკომპანიამ ლოდინის დროს შენზე უნდა იზრუნოს. ეს ნიშნავს საჭმელსა და სასმელს, დაკავშირების შესაძლებლობას და, თუ ფრენა მეორე დღეზე გადავიდა, სასტუმროს და იქამდე ტრანსპორტს. რამდენი საათის ლოდინის შემდეგ გეკუთვნის ეს, ფრენის მანძილზეა დამოკიდებული. ხშირად ავიაკომპანია ვაუჩერს გაძლევს, რომლითაც აეროპორტის კაფეში ისადილებ.

თუ ავიაკომპანია ზრუნვას არ გთავაზობს, შეგიძლია ხარჯები გონივრულ ფარგლებში თავად გასწიო და შემდეგ ანაზღაურება მოითხოვო. ამისთვის ყველა ქვითარი შეინახე. ძვირადღირებულ რესტორანს ან სასტუმროს ნუ აირჩევ, რადგან ზედმეტ ხარჯს შეიძლება არ აგინაზღაურონ.

ფულადი კომპენსაცია შეიძლება გეკუთვნოდეს, თუ საბოლოო დანიშნულების ადგილას სამ საათზე მეტი დაგვიანებით ჩახვედი. ეს ზღვარი ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით დადგინდა. კომპენსაციის ოდენობა ფრენის მანძილზეა დამოკიდებული. თუ დაგვიანება ხუთ საათს აღემატება, შეგიძლია ფრენაზე უარი თქვა და ბილეთის ფულის დაბრუნება მოითხოვო.

რეისი გაუქმდა: რა არჩევანი გაქვს

გაუქმების შემთხვევაში ავიაკომპანიამ არჩევანი უნდა შემოგთავაზოს:

ბილეთის ფულის სრული დაბრუნება.
დანიშნულების ადგილამდე სხვა რეისით გადაყვანა უახლოეს შესაძლო დროს.
გადაყვანა შენთვის მოსახერხებელ სხვა თარიღზე, ადგილების არსებობის შემთხვევაში.

ახალი რეისის ლოდინისას ზრუნვის წესები აქაც მოქმედებს. ფულადი კომპენსაცია, როგორც წესი, მაშინ გეკუთვნის, თუ გაუქმების შესახებ გაფრენამდე ორ კვირაზე ნაკლები ხნით ადრე შეიტყვე. თუ ავიაკომპანიამ შენი თავდაპირველი დროის ახლოს გაფრენის ალტერნატივა შემოგთავაზა, კომპენსაცია შეიძლება შემცირდეს ან საერთოდ არ გეკუთვნოდეს.

როდის არ გეკუთვნის კომპენსაცია

ავიაკომპანია კომპენსაციას არ იხდის, თუ შეფერხება ე.წ. განსაკუთრებული გარემოებებით არის გამოწვეული, რომლებსაც ის ვერ აკონტროლებს. ასეთია, მაგალითად, ძალიან ცუდი ამინდი, უსაფრთხოების საფრთხე, პოლიტიკური არეულობა ან საჰაერო მოძრაობის მართვის შეზღუდვები. ავიაკომპანიის რუტინული ტექნიკური პრობლემები, როგორც წესი, ასეთ გარემოებად არ ითვლება, თუმცა ყოველი შემთხვევა ცალკე ფასდება.

მნიშვნელოვანია: ზრუნვის უფლება, ანუ საჭმელი, სასმელი და საჭიროების შემთხვევაში სასტუმრო, განსაკუთრებული გარემოებების დროსაც გრჩება. ფულადი კომპენსაცია და ზრუნვა ორი სხვადასხვა რამეა.

ზედმეტად გაყიდული რეისი

ზოგჯერ ავიაკომპანია რეისზე იმაზე მეტ ბილეთს ყიდის, ვიდრე თვითმფრინავში ადგილია. ჯერ ის მოხალისეებს ეძებს, რომლებიც ადგილს ნებით დათმობენ რაიმე ბონუსის სანაცვლოდ. თუ ასეთ შეთავაზებას დათანხმდები, პირობები კარგად გაარკვიე, რადგან ნებაყოფლობით დათმობისას შენი უფლებები შეთანხმებაზეა დამოკიდებული. თუ შენი სურვილის საწინააღმდეგოდ არ ჩაგსვეს, EU261-ით გეკუთვნის ზრუნვა, ფულის დაბრუნების ან სხვა რეისით გადაყვანის არჩევანი და, როგორც წესი, ფულადი კომპენსაციაც.

ეს წესი მხოლოდ მაშინ მუშაობს, თუ დადასტურებული ჯავშანი გაქვს, ჩეკ-ინი დროულად გაიარე და გასასვლელთან დროზე მიხვედი. თუ დააგვიანე ან დოკუმენტები წესრიგში არ გქონდა, ავიაკომპანია ვალდებული არ არის.

რა გააკეთო აეროპორტში

იკითხე, რატომ გადაიდო ან გაუქმდა რეისი, და სთხოვე, მიზეზი წერილობით დაგიდასტურონ.
გადაუღე ფოტო ინფორმაციის დაფას და შეინახე ჩაშვების ბარათი და ჯავშნის დადასტურება.
შეინახე ყველა ქვითარი: საჭმლის, ტრანსპორტის, სასტუმროს.
თვალი ადევნე ავიაკომპანიის აპლიკაციას და ელფოსტას. ახალი რეისი ან ვაუჩერი ხშირად სწორედ იქ ჩნდება.
ფულის ნაცვლად ვაუჩერზე ნუ დათანხმდები, თუ ფული გირჩევნია. ვაუჩერი შეთავაზებაა და არა ვალდებულება.
თუ რიგი გრძელია, ავიაკომპანიის ცხელ ხაზზე დარეკვა ან ჩატი ზოგჯერ უფრო სწრაფია.

როგორ მოითხოვო კომპენსაცია

მოთხოვნა ჯერ პირდაპირ ავიაკომპანიას გაუგზავნე, ჩვეულებრივ მის საიტზე არსებული ფორმით. მიუთითე ჯავშნის კოდი, რეისის ნომერი, თარიღი და რა მოხდა. დაურთე დოკუმენტები და ქვითრები. თუ ავიაკომპანია არ გპასუხობს ან უარს გეუბნება და ფიქრობ, რომ მართალი ხარ, შეგიძლია მიმართო იმ ქვეყნის შესაბამის უწყებას, სადაც ინციდენტი მოხდა.

არსებობს კომპანიებიც, რომლებიც შენი სახელით მოითხოვენ კომპენსაციას. ეს მოსახერხებელია, თუ დრო არ გაქვს, მაგრამ მიღებული თანხის ნაწილს ისინი საკომისიოდ იტოვებენ. მოთხოვნის წარდგენის ვადა ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება, ამიტომ დიდხანს ნუ გადადებ.

რჩევა: თუ ცალ-ცალკე ბილეთებით მოგზაურობ და პირველი რეისის დაგვიანების გამო მეორეზე ვერ მოხვდი, მეორე ავიაკომპანია ამაზე პასუხს არ აგებს. ასეთ მოგზაურობაში გადაჯდომისთვის დროის დიდი მარაგი დატოვე.