90/180 დღის წესი: როგორ დავითვალოთ შენგენში დარჩენის დღეები

„90 დღე 180-ში“ ყველას გაუგია, ვინც ქართული პასპორტით ევროპაში მოგზაურობს. მაგრამ როცა საქმე კონკრეტულ თარიღებზე მიდგება, ბევრი იბნევა: საიდან ვითვლი, ახალი წლიდან თავიდან იწყება თუ არა, რა ხდება, თუ ზაფხულში დიდხანს დავრჩი. მოდი, ყველაფერი მარტივ მაგალითებზე ავხსნათ.

რას ნიშნავს 90/180

საქართველოს მოქალაქეებს ბიომეტრიული პასპორტით შენგენის ზონაში მოკლე ვიზიტისთვის ვიზა ამ დროისთვის არ სჭირდებათ. ზღვარი ასეთია: ნებისმიერ 180 დღიან პერიოდში ჯამში 90 დღეზე მეტს ვერ დარჩები. ეს არ ნიშნავს მკაცრ რიგს „90 დღე ევროპაში, 90 დღე სახლში“ და არც იმას, რომ წლის დასაწყისში დღეები ნულდება. ორი მარტივი წესი დაიმახსოვრე:

• შესვლისა და გასვლის დღე ორივე ითვლება, თუნდაც იმ დღეს ევროპაში მხოლოდ რამდენიმე საათი გაატარო.
• ითვლება ყველა დღე, რომელიც შენგენის ნებისმიერ ქვეყანაში გაატარე, მოგზაურობების რაოდენობის მიუხედავად.

90 დღე ზედა ზღვარია და არა გარანტირებული ვადა: შესვლისას მესაზღვრე მაინც ამოწმებს მოგზაურობის მიზანს და საბუთებს. უვიზო რეჟიმის პირობები შეიძლება შეიცვალოს.

როგორ ითვლება „მოძრავი“ 180 დღე

ყველაზე ხშირი შეცდომა მოძრავი პერიოდის ვერ გაგებაა. 180 დღე კალენდარული ნახევარი წელი არ არის, ის ყოველ დღე წინ მიიწევს. წესი ასე მუშაობს: აიღე ნებისმიერი დღე, როცა ევროპაში ხარ ან შესვლას გეგმავ, და დაითვალე, რამდენი დღე გაატარე შენგენში ბოლო 180 დღის განმავლობაში, თავად ამ დღის ჩათვლით. თუ ჯამი 90-ს არ აღემატება, წესს არ არღვევ.

ეს შემოწმება მხოლოდ შესვლის დღისთვის არ კმარა. ის მოგზაურობის ყოველ დღეს უნდა აკმაყოფილებდეს, ბოლო დღის ჩათვლით. ძველი მოგზაურობის დღეები დროთა განმავლობაში ფანჯრიდან „ამოდის“, ამიტომ თავისუფალი დღეები თანდათან ბრუნდება. ამიტომ ერთსა და იმავე თარიღებზე ორ ადამიანს შეიძლება სხვადასხვა შედეგი ჰქონდეს, იმის მიხედვით, როდის და რამდენ ხანს იყვნენ ევროპაში ადრე.

მაგალითი: ორი მოგზაურობა ერთ წელიწადში

წარმოიდგინე, რომ იანვრის შუა რიცხვებიდან მარტის შუა რიცხვებამდე, ჯამში 60 დღე, ბარსელონაში მეგობართან გაატარე. მაისის დასაწყისში ისევ გინდა ევროპაში ჩასვლა, ამჯერად პრაღაში. რა გამოდის:

• მაისში ზამთრის 60 დღე ჯერ კიდევ ბოლო 180 დღეში ხვდება;
• ამიტომ მაისის მოგზაურობისთვის მხოლოდ 30 დღე დაგრჩა;
• ზამთრის დღეები ფანჯრიდან ივლისის შუა რიცხვებიდან დაიწყებს ამოსვლას, როცა პირველი მოგზაურობის დასაწყისიდან 180 დღე გავა.

მეორე მაგალითი: ზაფხულში ზედიზედ 90 დღე დარჩი. ამის შემდეგ შენგენის გარეთ მინიმუმ 90 დღე უნდა გაატარო, სანამ ისევ შეხვალ. სწორედ ამ შემთხვევიდან მოდის პოპულარული ფორმულა „90 შიგნით, 90 გარეთ“. მოკლე მოგზაურობებისას კი ასეთი სიმკაცრე არ გჭირდება, უბრალოდ ჯამს ადევნე თვალი.

მესამე შემთხვევა: ხშირი მოკლე მოგზაურობები. თუ ყოველ თვე ოთხი-ხუთი დღით მიფრინავ, ბოლო 180 დღეში დაახლოებით 30 დღე დაგიგროვდება, რაც ზღვარზე ბევრად ნაკლებია. მაგრამ თუ ამას ზაფხულის გრძელ შვებულებას ან სტუმრობას დაუმატებ, ჯამი სწრაფად იზრდება და შეიძლება ვერც შეამჩნიო.

რჩევა: მოგზაურობის თარიღები ერთ ცხრილში ან ტელეფონის ჩანაწერში შეინახე: სად, როდის შეხვედი და როდის გამოხვედი. ჩასხდომის ტალონებიც შეინახე, ისინი დამატებით დასტურად გამოგადგება.

რომელი ქვეყნები ითვლება ერთად

შენგენის ზონაში ევროპის 29 ქვეყანაა: ევროკავშირის წევრების უმეტესობა, ასევე ისლანდია, ლიხტენშტაინი, ნორვეგია და შვეიცარია. ყველა მათგანში გატარებული დღეები ერთად ითვლება. მაგალითად, ორი კვირა ბუდაპეშტში და ორი კვირა ვარშავაში ერთი ჯამია. რუმინეთი და ბულგარეთი 2025 წლიდან შენგენის სრული წევრები არიან, ამიტომ ბუქარესტში გატარებული დღეებიც ამავე ჯამში შედის. ცალკე ითვლება:

• კვიპროსი: ევროკავშირის წევრია, მაგრამ შენგენის ზონაში ჯერ არ შედის და დღეებს ცალკე ითვლის;
• სერბეთი და მოლდოვა: თითოეულს საკუთარი 90/180 წესი აქვს;
• თურქეთი: შენგენის გარეთაა და საკუთარი წესები აქვს.

ქუთაისიდან Wizz Air-ით ბარსელონაში, პრაღაში, ბუდაპეშტსა და ვარშავაში დაფრინავ, თბილისიდან კი, მაგალითად, LOT ვარშავაში და Dan Air ბუქარესტში. რეისების განრიგი შეიძლება შეიცვალოს.

ოფიციალური კალკულატორი და EES

ხელით თვლა დამღლელია, ამიტომ ევროკომისიას ოფიციალური ონლაინ კალკულატორი აქვს, რომელიც მოკლევადიანი ყოფნის დღეებს ითვლის. ზოგადად, მას ასე იყენებ:

• ჩაწერე დაგეგმილი შესვლის თარიღი ან დღე, რომლისთვისაც დათვლა გინდა;
• შეიყვანე წინა მოგზაურობების შესვლისა და გასვლის თარიღები;
• ნახე შედეგი: რამდენი დღე გამოიყენე და რამდენი დაგრჩა.

არაოფიციალურ აპლიკაციებს შეიძლება შეცდომა ჰქონდეთ, ამიტომ მათ შედეგს ოფიციალურს შეადარე. თუ ეჭვი გაქვს, თარიღები ორჯერ შეამოწმე.

2026 წლის აპრილიდან შენგენის საზღვარზე სრულად მუშაობს ელექტრონული სისტემა EES. ის შენს ყოველ შესვლასა და გასვლას აღრიცხავს და დღეებს ავტომატურად ითვლის. პასპორტში ბეჭდების ძებნა აღარ გჭირდება, მაგრამ გადაცილებაც აღარ დარჩება შეუმჩნეველი. EES-ზე ცალკე სტატია გვაქვს.

რა ხდება, თუ დღეებს გადააცილებ

დღეების გადაცილება სერიოზული დარღვევაა, თუნდაც ერთი-ორი დღით იყოს. EES-ის წყალობით ის გასვლისას ავტომატურად ფიქსირდება. შედეგები ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება და შეიძლება მოიცავდეს:

• ჯარიმას;
• შენგენის ზონაში შესვლის აკრძალვას გარკვეული ვადით;
• მომავალ მოგზაურობებზე უფრო მკაცრ შემოწმებას საზღვარზე.

თუ ავადმყოფობის, გაუქმებული რეისის ან სხვა გამონაკლისი მიზეზის გამო დროულად ვერ გამოდიხარ, ვადის გასვლამდე მიმართე იმ ქვეყნის მიგრაციის სამსახურს, სადაც იმყოფები. ეს სტატია იურიდიულ კონსულტაციას არ ცვლის. მოგზაურობამდე გადაამოწმე მიმდინარე წესები.

რჩევა: უკან დაბრუნების ბილეთს ბოლო დასაშვებ დღეზე ნუ აიღებ. ერთი-ორი დღის მარაგი დატოვე, რომ რეისის გადადებამ ან გაუქმებამ დარღვევამდე არ მიგიყვანოს.

ხშირი კითხვები