რეისის დაგვიანება ან გაუქმება მოგზაურობის ერთ-ერთი ყველაზე უსიამოვნო სიტუაციაა: იცვლება გეგმები, იკარგება სასტუმროს ღამე ან გადაჯდომა. ბევრმა არ იცის, რომ ასეთ დროს ხშირად კანონით გეკუთვნით უფასო კვება, სასტუმრო და ფულადი კომპენსაციაც, ევროპულ რეისებზე 600 ევრომდე. აი, რა უნდა იცოდეთ.
ეს სტატია ზოგადი ინფორმაციაა და არა იურიდიული რჩევა. ზუსტი წესები ქვეყნისა და ავიაკომპანიის მიხედვით განსხვავდება.
რატომ იგვიანებს ან უქმდება რეისი
- ამინდი: ქარიშხალი, ნისლი, თოვლი ან ყინული აეროპორტში.
- ტექნიკური პრობლემა: თვითმფრინავის გაუმართაობა, რომლის გამოსწორებაც ფრენამდე აუცილებელია.
- წინა რეისის დაგვიანება: თვითმფრინავი დღეში რამდენიმე რეისს ასრულებს, და ერთის დაგვიანება მთელ დღეზე აისახება.
- ეკიპაჟი: პილოტებს და ბორტგამცილებლებს სამუშაო საათების მკაცრი ლიმიტი აქვთ. თუ დაგვიანების გამო ლიმიტი ამოიწურა, ახალი ეკიპაჟი საჭიროა.
- საჰაერო მოძრაობის შეზღუდვები და გაფიცვები, განსაკუთრებით ზაფხულში, ევროპაში.
მნიშვნელოვანია, ვისი ბრალია დაგვიანება: თუ მიზეზი ავიაკომპანიის კონტროლს გარეთაა (ამინდი, საჰაერო მოძრაობის კონტროლის გაფიცვა, უსაფრთხოების საფრთხე), ფულადი კომპენსაცია არ გეკუთვნით, მაგრამ ზრუნვის, ანუ კვებისა და სასტუმროს უფლება მაინც გაქვთ.
ევროკავშირის წესები (EU261): როდის მოქმედებს
ევროკავშირის რეგულაცია 261/2004 მსოფლიოში მგზავრების უფლებების ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი დაცვაა. ის მოქმედებს:
- ყველა რეისზე, რომელიც ევროკავშირის აეროპორტიდან გადის, ნებისმიერი ავიაკომპანიით;
- ევროკავშირში შემომავალ რეისებზე, თუ ავიაკომპანია ევროპულია. მაგალითად, Wizz Air-ის რეისი ქუთაისიდან ევროპაში ამ წესებით არის დაცული, თურქული ავიაკომპანიის რეისი თბილისიდან ევროპაში კი არა.
მსგავსი წესები მოქმედებს დიდ ბრიტანეთში, შვეიცარიაში, ნორვეგიასა და ისლანდიაშიც.
რამდენი კომპენსაცია გეკუთვნით
თუ დანიშნულების ადგილზე 3 საათით ან მეტით გვიან ჩახვედით, ან რეისი გაუქმდა ფრენამდე 14 დღეზე ნაკლები ხნით ადრე, და მიზეზი ავიაკომპანიის ბრალია, გეკუთვნით:
| ფრენის მანძილი | კომპენსაცია |
|---|---|
| 1 500 კმ-მდე | 250 € |
| 1 500-3 500 კმ (და ევროკავშირის შიგნით 1 500 კმ-ზე მეტი) | 400 € |
| 3 500 კმ-ზე მეტი | 600 € |
მაგალითად, ქუთაისიდან ბუდაპეშტამდე დაახლოებით 1 900 კმ-ია, ანუ 400 ევროს კატეგორიაა. ზოგ შემთხვევაში, თუ ავიაკომპანიამ ალტერნატიული რეისი შემოგთავაზათ და ცოტათი დაგაგვიანდათ, კომპენსაცია შეიძლება ნახევრით შემცირდეს.
ზრუნვის უფლება: კვება და სასტუმრო
ფულადი კომპენსაციისგან დამოუკიდებლად, ხანგრძლივი ლოდინისას ავიაკომპანია ვალდებულია, მოგცეთ:
- კვება და სასმელი (ხშირად ვაუჩერის სახით), თუ რეისი 2 საათით ან მეტით იგვიანებს მოკლე, 3 საათით საშუალო და 4 საათით შორეულ რეისებზე;
- სასტუმრო და ტრანსფერი, თუ ახალი რეისი მეორე დღეს გადის;
- კავშირის საშუალება, მაგალითად, ზარი ან ელფოსტა.
ეს უფლება ამინდის ან სხვა გარე მიზეზის შემთხვევაშიც მოქმედებს. თუ ავიაკომპანიამ ეს არ შემოგთავაზათ, ქვითრები შეინახეთ და ხარჯი მოგვიანებით მოითხოვეთ.
რეისი გაუქმდა: რა ვქნათ
- აეროპორტიდან ნუ წახვალთ. მიდით ავიაკომპანიის დახლთან ან ტრანსფერის ცენტრში და, პარალელურად, დარეკეთ ავიაკომპანიის ცხელ ხაზზე ან გამოიყენეთ აპლიკაცია. ხშირად აპლიკაციით ახალ რეისზე გადაჯავშნა უფრო სწრაფია, ვიდრე რიგში ლოდინი.
- აირჩიეთ: თანხის სრულად დაბრუნება ან ახალი რეისი პირველივე შესაძლებლობისთანავე (ან თქვენთვის სასურველ თარიღზე). EU261-ის მიხედვით ეს არჩევანი თქვენია.
- ითხოვეთ კვება და, საჭიროების შემთხვევაში, სასტუმრო.
- ჰკითხეთ გაუქმების მიზეზი და, თუ შესაძლებელია, წერილობით აიღეთ.
- ფულადი კომპენსაცია მოგვიანებით, ავიაკომპანიის საიტზე მოითხოვეთ.
ავიაკომპანიის თანამშრომლებთან თავაზიანობა ხშირად ბევრად სწრაფ შედეგს იძლევა: მასობრივი გაუქმებისას ისინიც დიდი სტრესის ქვეშ არიან.
გადაჯდომა გაგიცდათ
თუ ორივე რეისი ერთ ბილეთზეა და პირველის დაგვიანების გამო მეორე გაგიცდათ, ავიაკომპანია ვალდებულია უფასოდ გადაგსვათ შემდეგ რეისზე და, საჭიროების შემთხვევაში, კვება და სასტუმრო მოგცეთ. EU261-ის მიხედვით კომპენსაცია საბოლოო დანიშნულების ადგილზე დაგვიანებით ითვლება: თუ 3 საათით ან მეტით გვიან ჩახვედით, კომპენსაცია გეკუთვნით.
გადაჯდომის გაცდენისას მაშინვე მიდით ტრანსფერის დახლთან (Transfer Desk). დიდ აეროპორტებში, მაგალითად სტამბოლში, ავიაკომპანიებს ცალკე დახლები აქვთ, სადაც ახალ ბილეთს და სასტუმროს გაძლევენ.
თუ ბილეთები ცალ-ცალკე იყიდეთ (თუნდაც ერთი ავიაკომპანიის), მეორე ავიაკომპანია თქვენს დაგვიანებაზე პასუხს არ აგებს: გაცდენილი რეისი დაიკარგება და ახალი ბილეთის ყიდვა მოგიწევთ. ამიტომ ცალკე ბილეთებით გადაჯდომისას დიდი დრო დაიტოვეთ, მინიმუმ 3-4 საათი. რამდენად ადრე მიხვიდეთ აეროპორტში: აქ.
როგორ მოვითხოვოთ კომპენსაცია
- პირდაპირ ავიაკომპანიისგან: ავიაკომპანიების უმეტესობას საიტზე კომპენსაციის ფორმა აქვს. მიუთითეთ რეისის ნომერი, თარიღი, ჯავშნის კოდი და მიამაგრეთ ჩასხდომის ბილეთი. ეს უფასოა და მთელ თანხას თქვენ იღებთ.
- შუამავალი კომპანიის დახმარებით: AirHelp, Flightright და მსგავსი სერვისები მოთხოვნას თქვენ ნაცვლად აწარმოებენ და საჭიროების შემთხვევაში სასამართლოშიც მიდიან. ისინი საკომისიოს მხოლოდ წარმატების შემთხვევაში იღებენ, მაგრამ ის ხშირად კომპენსაციის 30-50%-ია.
- თუ ავიაკომპანია უარს გეუბნებათ, მიმართეთ იმ ქვეყნის საავიაციო ზედამხედველობის ორგანოს, საიდანაც რეისი გავიდა.
ევროპაში კომპენსაციის მოთხოვნა რამდენიმე წლის განმავლობაში შეიძლება, ქვეყნის მიხედვით 1-დან 6 წლამდე. მთავარია, შეინახოთ ბილეთი, ჩასხდომის ბილეთი და ქვითრები.
სხვა ქვეყნების წესები
- აშშ: ფულადი კომპენსაცია დაგვიანებაზე კანონით არ არის სავალდებულო, მაგრამ 2024 წლიდან ავიაკომპანიები ვალდებულია, გაუქმებული ან მნიშვნელოვნად შეცვლილი რეისის თანხა ავტომატურად დააბრუნონ, თუ მგზავრმა ალტერნატივაზე უარი თქვა.
- თურქეთი: მოქმედებს მგზავრების უფლებების საკუთარი რეგულაცია, EU261-ის მსგავსი, მაგრამ ნაკლები თანხებით.
- საქართველო: მგზავრების უფლებებს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო არეგულირებს. თუ პრობლემა საქართველოს აეროპორტში შეგექმნათ, მიმართეთ ავიაკომპანიას, შემდეგ კი სააგენტოს.
როგორ დავიზღვიოთ თავი
- აირჩიეთ პირდაპირი რეისები ან ერთ ბილეთზე გადაჯდომა;
- იყიდეთ სამოგზაურო დაზღვევა, რომელიც რეისის გაუქმებასა და დაგვიანებას ფარავს;
- მნიშვნელოვანი ღონისძიებისთვის, მაგალითად ქორწილის ან კონცერტისთვის, ერთი დღით ადრე ჩადით;
- ადევნეთ რეისს თვალი: უფასო აპლიკაციები რეისების თვალყურის სადევნებლად.
თუ ბარგიც დაიკარგა: დაკარგული ბარგი: რა ვქნათ.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი საათის დაგვიანებაზე მეკუთვნის კომპენსაცია?
EU261-ის მიხედვით, თუ დანიშნულების ადგილზე 3 საათით ან მეტით გვიან ჩახვედით და მიზეზი ავიაკომპანიის ბრალია. თანხა 250-დან 600 ევრომდეა, მანძილის მიხედვით.
მეკუთვნის თუ არა კომპენსაცია ცუდი ამინდის გამო დაგვიანებაზე?
ფულადი კომპენსაცია არა, რადგან ამინდი “განსაკუთრებულ გარემოებად” ითვლება. მაგრამ კვებისა და, საჭიროების შემთხვევაში, სასტუმროს უფლება გაქვთ.
რა ვქნა, თუ ავიაკომპანია ვაუჩერს მთავაზობს ფულის ნაცვლად?
ვაუჩერზე დათანხმება სავალდებულო არ არის. EU261-ის მიხედვით გაუქმებისას თანხის სრული დაბრუნების მოთხოვნა შეგიძლიათ. ვაუჩერი მხოლოდ მაშინ აიღეთ, თუ ის თქვენთვის უფრო ხელსაყრელია.
ვრცელდება თუ არა EU261 თბილისიდან ევროპაში რეისებზე?
კი, თუ ავიაკომპანია ევროპულია, მაგალითად Wizz Air, Lufthansa ან LOT. თუ ავიაკომპანია ევროკავშირის გარეთაა, მაგალითად თურქული, მაშინ მხოლოდ ევროპიდან გამომავალ რეისზე.
